Rapamycine staat al jaren bovenaan de wensenlijst van mannen die langer willen leven. Een goedkope pil, oorspronkelijk bedoeld voor patiënten na een orgaantransplantatie, die in onderzoeken bij muizen en gisten de levensduur verlengt. Biohackers slikken het wekelijks. Bryan Johnson hing er bijna vijf jaar van zijn protocol aan op. En toen kwam er een Amerikaanse studie waar niemand op zat te wachten, en zeker rapamycine-gebruikers niet.
De resultaten zijn het tegenovergestelde van wat de onderzoekers hoopten. Mannen en vrouwen die de pil slikten en sportten, gingen er minder hard op vooruit dan deelnemers die alleen sportten. In elke meting. Dat is voor een longevity-medicijn ongeveer het ergste nieuws denkbaar, want bewegen is nog altijd de stevigste pijler onder een lang en gezond leven.
Wat rapamycine eigenlijk is
Rapamycine, ook wel sirolimus, is in 1972 ontdekt op Paaseiland. Het remt een eiwitcomplex dat mTOR heet, dat in elke cel van je lichaam aanstuurt wanneer er gegroeid en gerepareerd moet worden. Dat klinkt droog, maar het is precies de reden dat het in proefdieren tot wel 30 procent meer levensduur oplevert. Minder mTOR-activiteit lijkt cellen te dwingen om langer in een soort onderhoudsmodus te blijven.
De FDA keurde het goed tegen afstoting van organen. Off-label gebruik in lage doses, meestal 5 tot 10 milligram per week, is in de Amerikaanse longevity-scene schering en inslag. Een arts schrijft het uit, een apotheek levert het op, en de gebruiker hoopt op een paar bonusjaren. Het medicijn is goedkoop, een paar tientjes per maand, en dat verklaart de aanhang.
De studie die het feestje verstoort
De RAPA-EX-01-studie verscheen in april 2026 in het Journal of Cachexia, Sarcopenia and Muscle. Veertig sedentaire deelnemers tussen 65 en 85 jaar deden mee. De helft kreeg dertien weken lang een wekelijkse dosis sirolimus van 6 milligram, de andere helft een placebo. Beide groepen volgden hetzelfde thuisprogramma met krachtoefeningen en hometrainer-sessies, drie keer per week.
De verwachting van het onderzoeksteam was klassiek biohacker-denken. Sporten activeert herstel- en groeiroutes. Rapamycine remt overdadige groei en zou daarmee de schadelijke kanten van veroudering wegpoetsen. Samen, zo dachten ze, zou het meer zijn dan de som der delen. Dat werd het niet. De gepubliceerde resultaten laten zien dat de placebogroep de rapamycinegroep op elk meetpunt versloeg.
Een paar concrete cijfers. Bij de chair-stand-test, waarbij je dertig seconden lang vanuit een stoel opstaat en weer gaat zitten, deed de placebogroep gemiddeld twee herhalingen meer. Knijpkracht ging in de placebogroep ruim een kilo harder omhoog. De zes-minuten-wandeltest leverde bij de placebogroep ongeveer vijf meter extra op. Niet wereldschokkend per losse meting, maar het patroon is opvallend, want alles wijst dezelfde kant op.
Daar komt nog iets bij. CRP, een ontstekingsmarker in het bloed, ging in de rapamycinegroep significant omhoog. Deelnemers meldden vaker spierpijn en vermoeidheid, en in één geval een ernstige infectie. Dat past bij de bijwerkingen die je verwacht bij een middel dat het immuunsysteem dempt, maar het is wel relevant als je het medicijn vrijwillig slikt om gezonder oud te worden.
Waarom dit juist mannen aangaat
Mannen zijn oververtegenwoordigd onder rapamycine-gebruikers, en de leeftijd waarop ze beginnen ligt steeds lager. De typische profielfoto: veertig-plus, drukke baan, leest Peter Attia, draagt een Whoop, doet aan krachttraining. Voor die groep is dit onderzoek vervelend. Het belangrijkste argument om rapamycine te slikken was altijd dat het je herstel zou versnellen en je sportresultaten zou versterken. Peter Attia zelf noemde de uitkomst teleurstellend, en hij behoort tot de invloedrijkste pleitbezorgers van het middel.
Belangrijke nuance: het ging om sedentaire 65-plussers die een licht thuisprogramma volgden, niet om jonge atleten. Bij actieve, getrainde mannen kan het effect anders uitpakken. Maar voor het beeld dat veel mannen van zichzelf hebben, namelijk dat ze het ouder worden tegenhouden door een combinatie van gewicht heffen en een wekelijkse pil, is dit een flinke streep door de rekening. Een goed getrainde zestiger haalt al meer uit zijn lichaam dan een gemiddelde jongere. Als rapamycine die winst gedeeltelijk wegneemt, kies je in feite tegen je sterkste hefboom.
Bryan Johnson zag het zelf ook
Bryan Johnson, de Amerikaanse miljonair die met zijn Blueprint-protocol de longevity-wereld heeft veroverd, gebruikte het middel bijna vijf jaar lang. Wekelijks, tweewekelijks, alternerend, in doseringen van 5 tot 13 milligram. Eind 2024 trok hij de stekker eruit. In zijn afscheidsbericht beschrijft hij waarom: terugkerende huid- en weefselinfecties, hogere bloedsuikers, ongunstige veranderingen in zijn lipidenprofiel en een verhoogde rusthartslag. Volgens hem wogen de bewezen voordelen niet op tegen die optelling van bijwerkingen.
Wie zijn signaal opvangt, ziet een patroon dat in de wetenschap vaker voorkomt. Iets werkt spectaculair in dieren, mensen storten zich erop, en pas een paar jaar later komt het serieuze klinische onderzoek dat de claims relativeert. Dat is geen tegenwind voor de longevity-gedachte als geheel, het is hoe degelijke wetenschap zich opstapelt.
Wat je morgen anders doet
Voor de meeste mannen is de praktische conclusie eenvoudig. Slik geen rapamycine off-label op basis van podcastadvies, zeker niet als je primaire doel is om je sportresultaten te versterken. Stop het middel niet zonder je arts als je het al gebruikt vanwege een orgaantransplantatie of auto-immuunziekte, daar is het bewijs voor de werking glashelder.
De brede longevity-strategie hoeft niet om. Krachttraining minstens twee keer per week, voldoende eiwit, slaap, niet roken, alcohol minimaliseren. Dat zijn de interventies waarvan we wél weten dat ze werken, en deze studie maakt opnieuw duidelijk hoe groot het effect ervan is. Een placebogroep van zestigers die thuis braaf hun oefeningen deed, ging nog meetbaar vooruit op kracht, balans en uithouding. Geen pil verslaat dat. Genoeg rustdagen tussen je trainingen levert je vrijwel zeker meer op dan een wekelijkse off-label dosis sirolimus.
Tot er groter onderzoek komt bij actieve, gezonde mannen op middelbare leeftijd, blijft rapamycine een experiment met onzekere uitkomst. En een experiment dat juist je beste verouderingsstrategie kan tegenwerken, is in 2026 nog steeds een experiment dat je beter even kunt overslaan.