De Nederlandse EV-markt leek begin dit jaar op sterven na dood. Na het afschaffen van de particuliere subsidie en de nieuwe bijtellingregels zakte de verkoop van elektrische auto's aan particulieren bijna volledig in. En toen gebeurde er iets vreemds. In zes weken tijd verdubbelde het aandeel elektrische auto's in financial lease naar 13,3 procent. Wie denkt dat Den Haag daar iets aan gedaan heeft, heeft het mis. De stuurman achter deze ommekeer zit duizenden kilometers verderop, in het Midden-Oosten.
De leasemarkt trekt weg van diesel
De cijfers komen van branche-onderzoek dat is gepubliceerd op Accountant.nl. Waar in februari nog maar 6,7 procent van de nieuwe zakelijke contracten elektrisch werd ingevuld, is dat medio april al opgelopen naar 13,3 procent. Geen subsidie, geen marketingcampagne, geen nieuw model dat de markt opdraait. Gewoon een stuiver die viel bij lease-adviseurs die dagelijks kostenplaatjes voor ondernemers tikken.
De grootste winnaars zitten bij de bekende namen. De Tesla Model 3 en de VW ID.3 zien de occasion-vraag fors aantrekken, vooral in het segment tussen twee en vier jaar oud. De Kia EV6 profiteert eveneens, omdat de restwaarde na drie jaar eindelijk stabiliseert. Voor zakelijke rijders die hun kilometers vooral op de snelweg draaien, is het verschil niet meer theoretisch, maar concreet terug te zien op de rekening aan het einde van de maand.
Het Midden-Oosten zit achter het stuur
De directe aanleiding is de oliemarkt. De Brent-prijs klom dit voorjaar van zo'n 72 dollar naar ruim boven de 88 dollar per vat, waarbij regionale spanningen de belangrijkste onzekerheid bleven. Aan de pomp vertaalt zich dat sneller dan veel automobilisten zich realiseren. Diesel kruipt in Nederland richting de 1,95 euro per liter, Euro 95 zit in sommige regio's alweer tegen de 2,20 aan.
Voor een leaserijder met 30.000 kilometer per jaar in een gemiddelde benzineauto betekent dat ruwweg 80 tot 120 euro extra per maand aan brandstof, bovenop wat hij vorig jaar betaalde. Die som maakt een EV plots aantrekkelijk, ook zonder fiscaal snoepgoed. Lease-aanbieders passen hun calculators wekelijks aan, en de stroom adviezen schuift daardoor zichtbaar in dezelfde richting.
De particuliere markt blijft in de put
Tegelijk vertelt het andere deel van de markt een omgekeerd verhaal. Wie particulier een nieuwe EV koopt, betaalt sinds dit jaar het volle pond. Geen aanschafsubsidie, geen gunstige bijtelling die hem raakt, en thuislaadtarieven die de afgelopen winter fors stegen. Het resultaat is pijnlijk zichtbaar in de registratiecijfers: het aandeel particuliere EV-kopers is in een jaar tijd ongeveer gehalveerd.
Dat Nederland vorige week symbolisch de grens van twee miljoen elektrische voertuigen passeerde, maakt die kloof nog scherper. Zo'n 85 procent van die miljoenen zit in zakelijke regelingen, lease, of financial lease via een bv-tje. De echte particuliere kopers blijven een minderheid en dreigen dat de komende maanden nog verder te worden. Het beeld dat Nederland vooroploopt met de stekker klopt dus maar voor een deel. Fiscaal gedreven elektrificatie is niet hetzelfde als een brede volksbeweging.
Wat er na de zomer gaat veranderen
Het kabinet probeert die scheve verhouding in het laatste kwartaal van dit jaar te repareren. Volgens NederlandElektrisch komt er vanaf het vierde kwartaal een subsidieregeling voor de aanschaf van een tweedehands EV. De regeling richt zich expliciet op lage- en middeninkomens, en de voorwaarde is dat je een oudere fossiele auto van emissieklasse 1 tot en met 4 inlevert en laat slopen.
Dat lijkt een slimme knip, omdat het twee problemen tegelijk aanpakt: oude vervuilende auto's eruit, betaalbare EV's erin. In de praktijk ontstaat er een bottleneck aan de aanbodzijde. De Tesla Model 3 en de Nissan Leaf zouden de grootste winnaars worden, maar zulke occasions zijn nu al schaars door de zakelijke vraag. Reken erop dat de tweedehandsprijzen de komende maanden stevig blijven plakken, en mogelijk zelfs stijgen in aanloop naar de regeling.
Dit is wat je nu kunt overwegen
Voor wie binnenkort een beslissing moet nemen, vertakt het verhaal in twee paden. Een zakelijke rijder heeft vandaag meer reden dan een jaar geleden om zijn volgende lease elektrisch in te vullen. De restwaarde lijkt eindelijk op een gezond niveau te stabiliseren, de brandstofprijs werkt in je voordeel, en de bijtelling is nog altijd gunstiger dan bij een vergelijkbare benzineauto. Wie nu een nieuwe lease overweegt, moet minstens één EV-aanbod naast het benzine-alternatief leggen.
Particuliere kopers kunnen beter even het kalenderjaar afwachten. Q4 kan het verschil maken tussen een volle nieuwprijs en een gesubsidieerd ritje in een paar jaar oude Model 3. Wie deze maand wil omruilen, doet er verstandig aan breder te kijken dan alleen elektrisch; de stille opmars van betaalbare compactauto's laat zien dat er in het B-segment meer te halen valt dan het dominerende EV-verhaal suggereert. Ook interessant om in de gaten te houden is de Cupra Raval onder de 30.000 euro, die volgend jaar de betaalbare EV-klasse behoorlijk kan opschudden.
Wie hoopt op spectaculaire verrassingen van de meest flamboyante speler in de sector, leest eerst nog even de kroniek van Musks eeuwige Tesla Roadster-beloftes voordat hij op de nieuwe wonderauto wacht. De echte beweging in de markt gebeurt op dit moment niet bij de hype, maar bij nuchtere ondernemers die hun maandelijkse brandstofbon erbij pakken en doorrekenen wat er volgend jaar nog van overblijft.